از زمانی که کریستال پالاس برای اولین نمایشگاه جهانی در سال 1851 در لندن طراحی و ساخته شد تا زمانی که گنبد هزاره در گرینویچ برپاشد حدود یکصد و پنجاه سال ، و زمانی که برج ایفل ساخته شد حدود یکصد و بیست سال می گذرد . طراحی کریستال پالاس توسط جوزف پکستون ، و گنبد هزاره توسط ریچارد راجرز که این هر دو معمار و انگلیسی اند مبتنی بر فناوری پیشرفته زمان خود صورت گرفت . برج ایفل که توسط گوستاو ایفل ، مهتدس محاسب فرانسوی در سال 1889 برای نمایشگاه جهانی در پاریس طراحی و ساخته شد نیز همین ویژگی را دارد . پیتر کوک اعتقاد دارد که فناوری برتر ( High-tech ) متعلق به اروپایی ها است و در اروپا هم در این امر انگلیسی ها و فرانسوی ها برجسته تر از دیگران هستند ( کوک ، 2003 ) ، به نظر می رسد سخن کوک آگاهانه باشد زیرا این سه بنای نمایشگاهی هم به واسطه زمان تاریخی و هم به واسطه ماهیت طراحی و ساخت وابداع و نوآوری تکنولوژیکی در زمان خود بسیار جنجال برانگیز بوده اند . کریستال پالاس ( شکل 1 تا 4 ) در آن سال با 8 مایل طول غرفه های نمایشگاهی تماما از مصالح ساختمانی شیشه و فلز ، و برج ایفل با ارتفاع 321 متر از سطح زمین مرتفع ترین بنای تاریخ بشریت تا آن روز تماما از فلز ساخته شده اند که در مقایسه با شیوه های ساخت متداول آن روزگار نیاز به فناوری بالایی در آن دوره را الزامی می کرد ( شکل 5 و 6 ) . البته اگر به این بناها مرکز پمپیدو را هم اضافه کنیم سخن پیتر کوک بیشتر تایید خواهد شد .
در خصوص فضاهای نمایشگاهی به نظر می رسد در ابتدا دو مفهوم فضا ونمایش باید تعریف شوند . تعریف فضا امری نسبی است و در جوامع مختلف می تواند متفاوت باشد . بر طبق فرهنگ لغت آکسفورد تعاریف زیادی از فضا وجود دارد . مثلا کیفیت تهی بودن و بزرگ بودن به نحوی که بتوان در آن آزادانه حرکت کرد ( و همچنین ناحیه ای خارج از جو زمین ، جایی که دیگر ستاره ها و سیاره ها قرار دارند ) . از منظر این مقاله ، فضا معمولا جو یک ماهیت سیال ، روان ، بی ابتدا و انتها ، بی شکل ، مرتبط با زمان و حداقل سه بعدی است که در اطراف کره زمین وجود دارد و به عبارت دیگر کائنات شامل انسان و مخلوفات مادی خداوند در آن غوطه ور شده اند . فضا معمولا با تقابل و محک زدن با یک ماهیت مادی دارای شکل ، بعد و توده دارای جرم ، ادراک می شود . اما وقتی از احساس و طراحی ادراک فضا در معماری صحبت می کنیم معمولا با فضای نزدیک و مجاور پوسته زمین سر و کار داریم . دانستن این نکته از آن نظر حائز اهمیت است که رابطه و نسبت فضا و جرم همواره نقش تعیین کننده ای در طراحی معماری و طبیعتا ساختمانهای نمایشگاهی داشته است .
مفهوم نمایش ( Exhibit ) نیز بر طبق فرهنگ لغت آکسفورد عبارت است از نشان دادن چیزی در یک مکان عمومی برای مردم ، برای لذت بردن آنها و یا برای اطلاع رسانی و آگاه کردن آنها . اما واژه Expose به معنای « نمایش چیزی که معمولا مخفی است ، بیان حقیقت در مورد یک شخص یا یک موقعیت و نمایش آن » و Exposition به معنای توصیف کامل یک تئوری یا نظریه ، طرح و همچنین مناسبتی که مردم ، مشاغل و غیره ، کالاهای خود را به نمایش یا فروش می گذارند تعریف شده است .
این مفهوم نمایش ، در نتیجه بیشتر امری است که دلالت بر مکانیت و موقعیت فیزیکی خاص و ملموس و قابل حس و درک دارد .
فضای نمایشگاهی در نتیجه جایی است که در آن نمایش نوآوری ، خلاقیت ، تکنولوژی و فناوری جدید ، تجارت ، و رقابت برای نمایش یا فروش نقش عمده ای بازی می کند .

زمینه های تاریخی – اجتماعی پیدایش فضاهای نمایشگاهی :
فضاهای نمایشگاهی را به واسطه خاصیت ذاتی و وجودی شان ، به عنوان نقشی از محصول خروجی و طبیعی انقلابات علمی و صنعتی که از قرون 16 و 27 در غرب آغاز شد می توان تعریف نمود . اصلی ترین نقش فضای نمایشگاهی این بود که آخرین دستاوردهای تکنولوژیک در زمینه نوع مواد ، مصالح ، مصنوعات و محصولات و تجهیزات صنعتی که در نتیجه پیشرفت تکنولوژی در هر دوره به دست آمده است را برای تجارت و استفاده در اختیار بازار قرار دهد . از این منظر طراحی و ساخت یک فضای نمایشگاهی به عنوان اولین فرصت برا ی تجلی بخشی به توان تکنولوژیک مطرح می گردد . و مکانی برای بازتاب امکانات و توان تکنولوژیک در تولید مواد و مصالح و شیوه های ساخت در خود این فضاها شکل می گیرد . این فرایند ، کالبدی را فراهم می کند که مناسب و در خور یافته های تکنولوژیک در سایر رشته های علمی و صنعتی باشد و آرمانشهر انسان تکنیک محور را متجلی سازد .
به بیان دیگر ، انقلابات علمی و صنعتی در ادامه تکامل خویش در هر یک از حوضه های مرتبط با زندگی بشر تاثیرات بسیار روشن و مشخص باقی گذاردند و در زمینه علوم ، فلسفه ، سیاست ، اقتصاد ، نگرش به طبیعت و محیط ، اثرات تعیین کننده ای و تحول عمیقی را ایجاد کردند . به طور مثال در حوزه فلسفه ، با تاثیرات عظیم دکارت ( 1650-1596 ) به نگرش دکارتی ذهن – ماده و فلسفه تقلیل گرایی منجر شد . در حوزه تکنولوژی ، فرانسیس بیکن ( 1562- 1626 ) با طرح آتلانتیس نو آرمانشهری را ترسیم می کرد که در آن از طریق بسط علم و تکنولوژی و اختراعات و ابداعات . بشر می تواند تمامی بیماری های نا علاج را درمان کند و راحتی و امنیت و نعمت فراوان برای او ایجاد شود . در حوزه سیاست ، حکومت ایده آل توماس هابز ( 1588 – 1679 ) در لویاتان متحقق می شود ، جایی که در آن کسب قدرت برای زنده ماندن امری حیاتی توصیف می شود و برای کسب قدرت ، توسل به هر کاری مباح و مشروع بود . اما اولین گام اساسی در راه رسیدن و تحقق این آرمان های انقلابات علمی و صنعتی ، تسلط و توفق بدون شرط بر طبیعت بود . طی دو قرن بعد از آن جامعه غربی با تلاش بی وقفه ای تقریبا به میزان زیادی به آرمانشهر توصیفی بیکن نزدیک شد . در چنین شرایطی ، پیامدهای این تحولات در حوزه های محیط مصنوع نیز بایستی جست و جو و تفسیر شود ، آرمانشهر بیکن باید پوسته خارجی داشته باشد و معماری ، ساختمان ، شهرسازی نیز بایستی به عنوان پوسته فیزیکی در خور این آرمانشهر باشند ؛ جایی که در آن ، انسان صنعتی به مرتبه از پیشرفت می رسد و به جایگاهی از خدایی می نشیند که حتی می تواند موجودات جدید Automata خلق کند . در نتیجه ارتقاء این پوسته خارجی و ظاهری آرمانشهر بیکن و تظاهر آن در محیط به نوعی در گرو پیشرفت تکنولوژی و ساخت است که بتواند محدودیت های بشر را در تامین نیازهایش پیوسته کمتر کند . ساخت آرمانشهر جدید The New Atlantis نیاز به ساختمان های جدید ، معماری جدید و مواد و مصالح جدید دارد . موضوعی که طراحان و سازندگان فضاهای نمایشگاهی در اواسط قرن نوزدهم با ساخت کریستال پالاس ( 1851 ) و سپس با ساخت برج ایفل ( 1889 ) درصدد بیان آن بودند در واقع می تواند به نوعی پاسخ به آرزوی دیرینه و پیش بینی های فیلسوف نامدار انگلیسی در تحقق آرمانشهر وی تلقی گردد .
اگر چه انسان تکنیک محور محصول انقلاب صنعتی ، از طریق تولید مصالح و مواد جدید صنعتی به دنبال بیان پیشرفت ها و توانای های شخصی اش نیز بود ، لکن اصلی ترین چیزی که برای وی اهمیت داشت در وهله اول توانایی در کاهش تهدیدات بالقوه و بالفعل طبیعت و سپس تسلط کامل بر آن بود . در این راه تکنولوژی پشتیبان و حامی اصلی به شمار می آمد و فقط از راه پیشرفت در آن می شد بر طبیعت غلبه کرد و در موضعی بالاتر از آن قرار گرفت . در نتیجه ساخت و تولید مصالح جدید و طراحی فضاهای نوین نمایشگاهی تلاشی همسو در این راستا ارزیابی می شود .
ژان نوول مي‌گفت: معماري مثل سينما در بعد زمان و حركت وجود دارد.

منبع و اصل مقاله به همراه عکسها و توضیحات : http://architect.nemoneh.com/mag/paper0062.asp

خوب , حقیقت اینه که نمایشگاه ها در ایران مثل خارج سابقه دار نیست ! خارجیها در نگرششون نسبت به موزه و نمایشگاه با ما تفاوت زیادی دارن ! ما چیزهای خوب رو برای خودمون می خوایم !

_________________
خبرهای جدید نمایشگاههای داخلی و خارجی در انجمن مجازی نمایشگاهیان ایران